Σαν σήμερα 25 Μαρτίου: Γιορτάζεται για πρώτη φορά η Eπανάσταση του 1821 – Γιατί όμως τη συγκεκριμένη ημερομηνία;

Σαν σήμερα, στις 25 Μαρτίου 1838, η Ελλάδα γιορτάζει για πρώτη φορά επίσημα την Επανάσταση του 1821. Πρόκειται για την ημερομηνία που πέρασε στη συλλογική μνήμη ως σύμβολο του εθνικού ξεσηκωμού και του αγώνα για την ελευθερία.

Γιατί όμως επελέγη η 25η Μαρτίου ως ημέρα εθνικής επετείου;

Η ιστορική πραγματικότητα δείχνει πως στις 25 Μαρτίου 1821 δεν σημειώθηκε κάποιο καθοριστικό πολεμικό γεγονός. Δεν υψώθηκε τότε η σημαία στη Μονή της Αγίας Λαύρας, ούτε ο Παλαιών Πατρών Γερμανός όρκισε εκεί τους αγωνιστές, όπως επικράτησε αργότερα στη λαϊκή συνείδηση μέσα και από τον γνωστό πίνακα του Θεόδωρου Βρυζάκη «Ο Όρκος της Αγίας Λαύρας».

Μάλιστα, ο ίδιος ο Παλαιών Πατρών Γερμανός δεν αναφέρει στα απομνημονεύματά του ένα τέτοιο περιστατικό, ενώ σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές βρισκόταν στην Πάτρα, όπου όρκισε τους επαναστάτες στην Πλατεία Αγίου Γεωργίου.

Η επιλογή της 25ης Μαρτίου καθιερώθηκε επίσημα στις 15 Μαρτίου 1838, με απόφαση του βασιλιά Όθωνα. Η συγκεκριμένη ημερομηνία δεν επιλέχθηκε τυχαία, καθώς συνέπιπτε με τη μεγάλη γιορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, δίνοντας έτσι στην επέτειο έναν έντονο θρησκευτικό και εθνικό συμβολισμό.

Έτσι, ο εορτασμός της Επανάστασης συνδέθηκε με μια από τις σημαντικότερες γιορτές της Ορθοδοξίας, ώστε να ενισχυθεί το εθνικό φρόνημα και να αποκτήσει ο αγώνας μια πιο ισχυρή συμβολική διάσταση.

Ο μύθος της Αγίας Λαύρας ενισχύθηκε μέσα στα χρόνια από αφηγήσεις, έργα τέχνης και ιστορικές αναπαραστάσεις. Καθοριστικό ρόλο στη διάδοσή του είχε και ο Γάλλος περιηγητής Φρανσουά Πουκεβίλ, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας εικόνας που ρίζωσε βαθιά στην εθνική μνήμη.

Ωστόσο, η εξέλιξη των γεγονότων δείχνει ότι η Επανάσταση είχε ήδη ξεκινήσει λίγες ημέρες νωρίτερα στην Πελοπόννησο, όπου οι συνθήκες ήταν πιο ευνοϊκές για τους εξεγερμένους. Ο Χουρσίτ Πασάς είχε αποχωρήσει για τα Γιάννενα, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον Αλή Πασά, γεγονός που αποδυνάμωσε την οθωμανική παρουσία στην περιοχή.

Στις 21 Μαρτίου αρχίζει η πολιορκία των Καλαβρύτων, τα οποία περνούν στα χέρια των Ελλήνων στις 26 Μαρτίου. Στις 23 Μαρτίου οι Μανιάτες μαζί με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη καταλαμβάνουν την Καλαμάτα, ενώ την ίδια ημέρα επαναστατεί και η Βοστίτσα.

Για πολλούς ιστορικούς, η 23η Μαρτίου θα μπορούσε να θεωρηθεί ακόμη πιο κοντά στην πραγματική έναρξη της Επανάστασης, καθώς τότε διατυπώθηκε και η πρώτη δημόσια επαναστατική διακήρυξη προς τον έξω κόσμο. Παρ’ όλα αυτά, η 25η Μαρτίου επικράτησε ως η επίσημη εθνική επέτειος, επειδή ένωνε με ισχυρό τρόπο το εθνικό στοιχείο με το θρησκευτικό συναίσθημα.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1807: Ο Γεώργιος Κάνινγκ, από τους ένθερμους υποστηρικτές της ελληνικής ανεξαρτησίας, γίνεται υπουργός Εξωτερικών της Αγγλίας. Προς τιμήν του ονομάστηκε η πλατεία Κάνιγγος.

1821: O θρύλος θέλει τον Παλαιών Πατρών Γερμανό να κηρύσσει την ελληνική επανάσταση από την Πάτρα και να ορκίζει τους οπλαρχηγούς Ανδρέα Ζαΐμη, Ανδρέα Λόντο και Μπενιζέλο Ρούφο και περίπου 1.000 άνδρες τους. Κάτι τέτοιο δεν είναι βέβαιο ότι αποτελεί ιστορικό γεγονός ωστόσο η εικόνα της ύψωσης του λάβαρου των επαναστατημένων Ελλήνων στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας, με τον Παλαιών Πατρών Γερμανό να ευλογεί τα όπλα και τους οπλαρχηγούς στις 25 Μαρτίου του 1821, είναι χαραγμένη στο υποσυνείδητο των Ελλήνων από καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις και έχει μείνει να ταυτίζεται με την έναρξη της ελληνικής απελευθέρωσης από τον τουρκικό ζυγό.

1838: Γιορτάζεται για πρώτη φορά επισήμως, με διάταγμα του βασιλιά Όθωνα, η επέτειος της 25ης Μαρτίου 1821.

1884: Τελούνται στην Αθήνα τα εγκαίνια του μεγαλύτερου νοσοκομείου των Βαλκανίων, του «Ευαγγελισμού της Θεοτόκου», γνωστού σήμερα ως «Ευαγγελισμός». Ο πρώτος ασθενής θα εισαχθεί στις 13 Απριλίου.

1896: Αρχίζουν οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αθήνα, σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο (6η Απριλίου σύμφωνα με το Γρηγοριανό). Την ιδέα αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων είχε πρώτος ο Γάλλος βαρώνος, Πιέρ ντε Κουμπερτέν.

1914: Ανήμερα της εθνικής επετείου ιδρύεται στη Θεσσαλονίκη ο αθλητικός σύλλογος, Άρης, από διαφωνούντα μέλη του Ηρακλή.

1924: Με ψήφισμα της Δ΄ Συντακτικής Συνέλευσης, η Ελλάδα ανακηρύσσεται σε Αβασίλευτη Δημοκρατία, τερματίζοντας τη μοναρχία μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Την ιστορική αυτή ημέρα ακούγεται για πρώτη φορά ο «Ύμνος της Ελληνικής Δημοκρατίας», σε μουσική του Διονυσίου Λαυράγκα και στίχους του Ιωάννη Πολέμη.

1938: Εγκαινιάζεται στην Αθήνα από το βασιλιά Γεώργιο Β’ το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ), ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός της Ελλάδας.

1955: Γερμανός αρχαιολόγος ανακαλύπτει στην Ολυμπία το καλούπι, που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του τεράστιου αγάλματος του Ολυμπίου Διός.

1957: Ιδρύεται η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα – ΕΟΚ, η σημερινή Ε.Ε. Η Συνθήκη για την ίδρυσή της υπογράφεται στη Ρώμη από τη Δυτική Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία και το Λουξεμβούργο.

1965: Αγωνιστές πολιτικών δικαιωμάτων με επικεφαλής τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ολοκληρώνουν επιτυχώς την τετραήμερη πορεία τους από τη Σέλμα προς το καπιτώλιο στο Μοντγκόμερι (Αλαμπάμα).

1992: Βρετανοί επιστήμονες ανακαλύπτουν τον μεγαλύτερο γνωστό τέλειο αριθμό μέχρι τότε, ο οποίος προκύπτει από τον τύπο (2²⁷⁵⁶⁸³⁹ − 1) × 2²⁷⁵⁶⁸³⁸. Οι τέλειοι αριθμοί –που ισούνται με το άθροισμα των θετικών διαιρετών τους– απασχολούν τα μαθηματικά από την αρχαιότητα και σχετίζονται στενά με τους πρώτους αριθμούς Mersenne.

2004: «Η Φλόγα μας ενώνει τον κόσμο». Με το σύνθημα αυτό πραγματοποιείται στην Αρχαία Ολυμπία η Αφή της Ολυμπιακής Φλόγας. Λίγο μετά τις 12 το μεσημέρι η πρωθιέρεια, Θάλεια Προκοπίου, ανάβει την Φλόγα στο Ναό της Ήρας, σε μία άκρως μυσταγωγική τελετή. Παραδίδει τη Φλόγα στον πρώτο λαμπαδηδοδρόμο, τον πρωταθλητή του ακοντισμού, Κώστα Γκατσιούδη, η οποία ξεκινά έτσι το μεγάλο της ταξίδι στα πέρατα της γης για να επιστρέψει στο Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας στις 13 Αυγούστου.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Γιορτάζουν

Εθνεγερσία, Ευάγγελος, Ευαγγελία

Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι

Εθνική επέτειος για τον Εορτασμό της Ελληνικής Επανάστασης του 1821

Διεθνής Ημέρα Αλληλεγγύης για τους Κρατούμενους και Αγνοούμενους Υπαλλήλους του ΟΗΕ

Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα της Δουλείας και του Διατλαντικού Δουλεμπορίου

Διεθνής Ημέρα του Αγέννητου Παιδιού

Ημέρα Ανάγνωσης Έργων του Τόλκιν