Το t-shirt του Ρέκβιεμ, η επιτροπή Μενδώνη για το ΑΙ, το ΕΜΣΤ στο… Παρίσι -«Μικρά» νέα του Πολιτισμού

Ένα t-shirt της Λυρικής που συνεχίζει μια παράσταση πέρα από τη σκηνή, μια επιτροπή για την τεχνητή νοημοσύνη στο Υπουργείο Πολιτισμού, τα residencies του ΕΜΣΤ στο Παρίσι, τα ταξίδια του Μιχαήλ Μαρμαρινοόυ. Tα μικρά(;) νέα του Πολιτισμού.

Όταν η παράσταση αποκτά υλικό σώμα



Αν και είμαστε χρονικά εξαιρετικά κοντά στην τελευταία παράσταση του «Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα» του Δημήτρη Παπαϊωάννου στην Εθνική Λυρική Σκηνή, είναι προφανές ότι δεν πρόκειται για ένα σκηνικό γεγονός που ολοκληρώθηκε με την υπόκλιση. Πέρα από το γεγονός ότι έβαλε τον πήχη σε εξουθενωτικά υψηλό σημείο για όλη την καλλιτεχνική παραγωγή του 2026 ήδη από τις πρώτες μέρες του χρόνου, γίνεται και ένα μέρος της καθημερινής εμπειρίας, χάρη στην λογική των memorabilia όπως καλλιεργείται από μουσεία και μεγάλους οργανισμούς πολιτισμού.

Στο πωλητήριο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο φουαγιέ -όχι ηλεκτρονικά- διατίθεται προς πώληση  συλλεκτικό t-shirt, σε μαύρο και λευκό, με σκίτσο του Δημήτρη Παπαϊωάννου για την παράσταση, ένα αντικείμενο που δεν λειτουργεί ως απλό αναμνηστικό, αλλά ως φορέας μνήμης, σαν να μεταφέρει πάνω στο ύφασμα τη σιωπή, τη φόρτιση και την ένταση της παράστασης. Είναι από εκείνα τα κομμάτια που δεν αγοράζεις παρορμητικά, αλλά συνειδητά, γιατί θέλεις κάτι από αυτό που είδες να παραμείνει μαζί σου -μου θυμίζει τα μπλουζάκια με τον Ντέιβιντ Μπόουι από την μεγαλειώδη έκθεσή του στο Brooklyn Museum πολύ προσεκτικά πλένω για να κρατήσουν για πάντα.

Στο φουαγέ της ΕΛΣ διατίθεται επίσης το δίγλωσσο συλλεκτικό πρόγραμμα των 200 σελίδων, με σχέδια του Παπαϊωάννου και φωτογραφίες από τις πρόβες και την παράσταση. Περισσότερο αρχείο δημιουργικής διαδικασίας παρά τυπικό πρόγραμμα, λειτουργεί σαν βιβλίο τέχνης που διαβάζεται μετά, ξανανοίγεται, επιστρέφει στην εμπειρία με άλλους όρους. Σημειώνουμε ότι διαθέτηκαν περισσότερα από 16.000 εισιτήρια για 12 παραστάσεις και εξαντλήθηκαν μέσα σε λίγη ώρα -προκαλώντας είναι η αλήθεια δυσφορία σε όσους ήθελαν απεγνωσμένα να δουν την παράσταση αλλά δεν βρήκαν εισιτήρια. Η παράσταση θα ανέβει τον Νοέμβριο του 2027 στο Théâtre du Châtelet στο Παρίσι.

Την ίδια ώρα, η Στέγη κυκλοφόρησε σε βιβλίο το κείμενο του τρομερού παιδιού του παγκόσμιου θεατρικού χάρτη Ρόμπερτ Άικ για τον «Οιδίποδα»  ένα σύγχρονο πολιτικό θρίλερ που κατέβασε αυλαία την Παρασκευή με 44 παραστάσεις και περισσότερους από 30.000 θεατές. Θέατρο που δεν εξαντλείται στη σκηνή, αλλά επιμένει να υπάρχει ως κείμενο, ως αντικείμενο, ως ιδέα που διεκδικεί διάρκεια. Όταν μια παράσταση βρίσκει τρόπο να κατοικήσει στο σώμα, στο ράφι και στη μνήμη, τότε δεν μιλάμε απλώς για επιτυχία, αλλά για πολιτιστικό γεγονός με βάθος και συνέχεια.

Το Υπουργείο Πολιτισμού βάζει το ΑΙ στο τραπέζι – Τα μέλη της ειδικής επιτροπής

Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στη σύσταση Ειδικής Επιτροπής Τεχνητής Νοημοσύνης για τον Πολιτισμό, επιχειρώντας για πρώτη φορά να μεταφέρει τη συζήτηση γύρω από το ΑΙ από το επίπεδο των αποσπασματικών εφαρμογών σε ένα κεντρικό, θεσμικό και στρατηγικό πλαίσιο. Με απόφαση της Λίνα Μενδώνη, η Επιτροπή συγκροτείται ως όργανο καθοδήγησης και συντονισμού για την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στη διαχείριση, τη διατήρηση και την προώθηση του ελληνικού πολιτισμού, από τα αρχεία και τα μνημεία μέχρι τη σύγχρονη δημιουργία και τα πνευματικά δικαιώματα.

Η σύνθεση της Επιτροπής αποτυπώνει ξεκάθαρα τη φιλοδοξία της: πανεπιστημιακοί με ειδίκευση στην τεχνητή νοημοσύνη, επικεφαλής ερευνητικών ιδρυμάτων, στελέχη του Υπουργείου, νομικοί με γνώση της πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά και πρόσωπα με άμεση σχέση με τη ζωντανή πολιτιστική παραγωγή, όπως ο Γιώργος Κουμεντάκης. Η σύνθεση των ονομάτων είναι πολλά υποσχόμενη, αφού υπάρχει η δυναμική για να αποφευχθούν γενικόλογες διακηρύξεις, και να λειτουργήσει η επιτροπή ως ζωντανό φίλτρο, επιτελικό εργαλείο και μηχανισμός εποπτείας.

Στον πυρήνα της αποστολής της βρίσκεται η ευθυγράμμιση των έργων ΑΙ με την Εθνική Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η διασφάλιση ενιαίων προτύπων και πρακτικών, αλλά και η παρακολούθηση κρίσιμων ζητημάτων δεοντολογίας, προστασίας δεδομένων και διαφάνειας. Οι γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής έχουν συμβουλευτικό χαρακτήρα, ωστόσο η συγκρότησή της σηματοδοτεί μια σαφή πολιτική επιλογή: το ΑΙ δεν αντιμετωπίζεται ως τεχνολογικό trend, αλλά ως εργαλείο πολιτιστικής πολιτικής με διάρκεια και συνέπειες.Ακολουθεί η πλήρης σύνθεση της επιτροπής.

• Λίνα Μενδώνη, Υπουργός Πολιτισμού, Πρόεδρος
• Ιωάννης Μαστρογεωργίου, Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της Κυβέρνησης
• Γεώργιος Στάμου, Καθηγητής ΕΜΠ στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Μηχανικής Μάθησης
• Ευάγγελος Καρκαλέτσης, Πρόεδρος Δ.Σ. και Διευθυντής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»
• Βασιλική Γεροπάντα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πολυτεχνείου Κρήτης
• Γιώργος Κουμεντάκης, Καλλιτεχνικός Διευθυντής Εθνικής Λυρικής Σκηνής
• Ολυμπία Βικάτου, Προϊσταμένη Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
• Ιωάννα Χαραλάμπους, Δικηγόρος, μέλος Δ.Σ. Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας
• Μαρία-Δάφνη Παπαδοπούλου, Αναπληρώτρια Διευθύντρια ΟΠΙ
• Ιωάννης Μυλωνάς, Προϊστάμενος Επιτελικής Δομής ΕΣΠΑ ΥΠΠΟ
• Νίκη-Μόνικα Τσιλιμπέρδη, Προϊσταμένη Διεύθυνσης Ανάπτυξης Σύγχρονης Δημιουργίας
• Μαρία-Ξένη Γαρέζου, Αναπλ. Προϊσταμένη Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων
• Σωτήριος Πατρώνος, Στέλεχος ΥΠΠΟ, αποσπασμένος στο Γραφείο της Υπουργού
• Κωνσταντίνος Πλατίτσας, Δικηγόρος

Γραμματέας της Επιτροπής ορίζεται η Σοφία Σταυριανοπούλου, στέλεχος του Υπουργείου Πολιτισμού.

Από το residency του ΕΜΣΤ στο Bourse de Commerce

Mέσα στο σπουδαίο Bourse de Commerce που στεγάζει την Συλλογή Pinault και στο πλαίσιο της πολυσυζητημένης έκθεσης Minimal, μια Ελληνίδα Σοφία Κουλουκούρη πραγματοποίησε τέσσερις περφόρμανς, κάτι που έγινε εφικτό στο πλαίσιο της φιλοξενίας της στο Cité internationale des arts και του νέου προγράμματος residencies του ΕΜΣΤ.

Τέσσερα χορογραφικά εργαστήρια–performances, βασισμένα στο Contact Improvisation, μια πειραματική πρακτική που διερευνά πώς τα σώματα συνδέονται μέσα από την αφή, το βάρος και τη συνεχή κίνηση. Οι κινήσεις δεν «εκτελούνται» μπροστά στο κοινό· αναδύονται, διαπραγματεύονται, μοιράζονται. Φυτά, φύλλα και τοπικά συλλεγμένα φυσικά στοιχεία ενσωματώνονται στη δράση, επεκτείνοντας το σώμα και προτείνοντας νέους τρόπους αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον και τους άλλους.

Η δράση εντάσσεται στο νέο πρόγραμμα συνεργασίας του ΕΜΣΤ με τη Cité internationale des arts στο Παρίσι, που στοχεύει στην ενίσχυση της κινητικότητας Ελλήνων εικαστικών καλλιτεχνών και στη διεύρυνση των επαγγελματικών και καλλιτεχνικών τους δικτύων. Για την πρώτη αυτή έκδοση, προβλέπονται πέντε residencies διάρκειας τριών μηνών στο Marais, με παροχή χώρου διαμονής και εργασίας, μηνιαίο επίδομα 1.000 ευρώ, επαγγελματική υποστήριξη και δικτύωση, καθώς και κάλυψη μετακίνησης Αθήνα–Παρίσι–Αθήνα.

Το πρόγραμμα υλοποιείται με την υποστήριξη του ΕΜΣΤ στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU, και έρχεται να τοποθετήσει την ελληνική σύγχρονη δημιουργία μέσα σε ένα διεθνές οικοσύστημα ανταλλαγής, πρακτικής και παρουσίας. Όχι ως εξαγωγή ταλέντου, αλλά ως ενεργή συμμετοχή σε έναν κοινό, ζωντανό χώρο τέχνης.

Τα ταξίδια του Μιχαήλ Μαρμαρινού

Το πρώτο crash test ήταν επιτυχές για το Φεστιβάλ Επιδαύρου, αφού η ανακοίνωση του προγράμματος για το 2026, ως εναρκτήριο στίγμα ενός τριετούς σχεδιασμού, παρουσιάστηκε χθες κερδίζοντας τις πρώτες εντυπώσεις και το ενδιαφέρον. Παραμένει βέβαια κενό δημιουργώντας σασπένς ως προς την ανακοίνωση το Σαββατοκύριακο 10 και 11 Ιουλίου, μεταξύ των παραστάσεων Πέρσες του Χρήστου Θεοδωρίδη και Άλκηστις του Δημήτρη Καραντζά, ενώ τον Μάρτιο αναμένεται να ανακοινωθεί και το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών.

Ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής Μιχαήλ Μαρμαρινός βρίσκεται αυτές τις μέρες σε ένα διαρκές τράνζιτ, κυριολεκτικώς αφού ταξιδεύει σε μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για συναντήσεις και παρακολούθηση παραστάσεων. Μόναχο, Βρυξέλλες, Παρίσι και Βαρκελώνη είναι στο πρόγραμμα του Φεβρουαρίου, καθώς δεν αρκεί να μπουν οι τελικές πινελιές στο φετινό πρόγραμμα αλλά πρέπει να προχωρήσει και η υλοποίηση των σχεδίων για το 2027 και το 2028. Είναι γεγονός ότι μετά την περσινή πανηγυρική χρονιά του φεστιβάλ που γιόρτασε τα 70 χρόνια και την καθοριστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος για τις παραγωγές στην Επίδαυρο ( λόγω της επετείου), ο Μαρμαρινός καλείται να σχεδιάσει και να υλοποιήσει με σημαντικό μικρότερο ποσό στη διάθεσή του.

Το βέβαιο είναι ότι επιχειρείται ένα άνοιγμα του Φεστιβάλ στην ευρύτερη γειτονιά των τεχνών. Έτσι όχι μόνο θα δούμε την αναβίωση της Μήδειας του Κερουμπίνι από την Εθνική Λυρική Σκηνή, αλλά και έναν σημαντικό χορογράφο της Ευρώπης, τον Αlan Lucien Oyen, να φέρνει τη δική του εκδοχή της Αντιγόνης. Ταυτόχρονα με ενδιαφέρον αναμένουμε το περιεχόμενο που θα γεννήσει η συνεργασία του Φεστιβάλ με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.