Σαν σήμερα 21 Ιανουαρίου: Ο θάνατος του Λένιν – Το μυστήριο γύρω από τον εγκέφαλό του

Στις 21 Ιανουαρίου 1924, ο Βλαντίμιρ Ιλίτς Ουλιάνοφ, ο Λένιν, πεθαίνει στο Γκόρκι, έξω από τη Μόσχα, σε ηλικία 53 ετών. Η επίσημη εκδοχή αποδίδει τον θάνατό του σε βαριά εγκεφαλοαγγειακή νόσο, ύστερα από διαδοχικά εγκεφαλικά που τον είχαν ήδη αφήσει με σοβαρές αναπηρίες και δυσκολία στον λόγο.

Η κατάρρευση της υγείας του από το 1922 και μετά αποτελούν ένα πολιτικό σημείο καμπής. Ο Λένιν αδυνατεί να ασκήσει καθημερινά καθήκοντα, η κορυφή του κόμματος αναδιατάσσεται και ο Ιωσήφ Στάλιν ισχυροποιείται στον μηχανισμό εξουσίας.

Το πιο διάσημο, σχεδόν ανατριχιαστικό στοιχείο της υπόθεσης έρχεται από την αυτοψία: οι αρτηρίες γύρω από τον εγκέφαλο περιγράφονται ως εξαιρετικά αποτιτανωμένες, σε βαθμό που, όταν τις χτυπούσαν με μεταλλική τσιμπίδα, «ήχησαν σαν πέτρα». Πρόκειται για εικόνα ακραίας, πρώιμης αθηροσκλήρωσης, ασυνήθιστης για άνθρωπο λίγο πάνω από τα 50.

Επειδή η επιδείνωση ήταν ταχεία και το εύρημα τόσο «αταίριαστο», γεννήθηκαν θεωρίες. Μια γραμμή συζήτησης αφορά τη σύφιλη, χωρίς να υπάρχει οριστικό αποδεικτικό κλείσιμο της υπόθεσης. Μια άλλη κοιτά την κληρονομικότητα και πιθανές σπάνιες γενετικές εξηγήσεις για επιλεκτική, έντονη ασβέστωση στα αγγεία, ακόμη και με αναφορά σε μηχανισμούς τύπου NT5E, ως υποθετικό μοντέλο.

Μετά τον θάνατό του, ο εγκέφαλος αφαιρείται και διατηρείται για μελέτη. Στη Μόσχα οργανώνεται ειδικό ερευνητικό πρόγραμμα με επικεφαλής τον Γερμανό νευροεπιστήμονα Όσκαρ Φογκτ, με μαζικό τεμαχισμό σε χιλιάδες λεπτές τομές για μικροσκοπική ανάλυση. Σε πρώιμες αναφορές, ο Φογκτ μιλά για «ιδιαίτερα» χαρακτηριστικά σε νευρώνες του φλοιού, όμως το θέμα παραμένει αμφιλεγόμενο και βαριά φορτισμένο από την πολιτική σκοπιμότητα της εποχής.

Μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, επανέρχεται δημόσια το τι έδειξαν τα δεδομένα. Υπάρχει δημοσίευση του 1993 από τον Όλεγκ Αντριάνοφ, ενώ στον διεθνή Τύπο κυριαρχεί η εκτίμηση ότι ο εγκέφαλος δεν προσέφερε το «βιολογικό θαύμα» που αναζητούσε η προπαγάνδα.

Η σορός του Λένιν ταριχεύεται και εκτίθεται στο Μαυσωλείο στην Κόκκινη Πλατεία, με διαδικασίες συντήρησης που επαναλαμβάνονται περιοδικά εδώ και δεκαετίες. Κι έτσι, σχεδόν έναν αιώνα μετά, ο θάνατός του παραμένει διπλή ιστορία: ιατρικός γρίφος για τα αγγεία του εγκεφάλου και πολιτικός μύθος για το τι «έπρεπε» να βρεθεί μέσα σε αυτόν.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1525: Στη Ζυρίχη γεννιέται το κίνημα των Αναβαπτιστών, όταν μια ομάδα πιστών βαπτίζει ο ένας τον άλλο, προκαλώντας ρήγμα στο μοντέλο κράτους-εκκλησίας που κυριαρχεί για αιώνες στην Ευρώπη.

1793: Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ της Γαλλίας εκτελείται στη γκιλοτίνα, αφού καταδικάζεται για προδοσία, σε μια στιγμή-τομή της Γαλλικής Επανάστασης που αλλάζει οριστικά το πολιτικό τοπίο στην ήπειρο.

1878: Ο Ελληνικός Στρατός, αποτελούμενος από 24.000 πεζούς, 300 ιππείς και 4 πυροβολαρχίες, υπό τον αντιστράτηγο Σκαρλάτο Σούτσο, εισβάλλει άνευ κηρύξεως πολέμου στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλία, για να προστατεύσει τους επαναστάτες Θεσσαλούς. Μέσα σε δύο ημέρες θα απελευθερώσει τα χωριά μέχρι τον Δομοκό.

1898: Η Ελλάδα τίθεται υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο με τη συγκρότηση της Διεθνούς Οικονομικής Επιτροπής, ενός εξαμελούς οργάνου εκπροσώπων των Μεγάλων Δυνάμεων, που επιβάλλεται μετά την ήττα του 1897 και την πίεση για αποπληρωμή χρεών και πολεμικής αποζημίωσης. Με νόμο του 1898, η Επιτροπή αναλαμβάνει την είσπραξη και τη διαχείριση συγκεκριμένων κρατικών εσόδων, όπως τα μονοπώλια (άλατος, πετρελαίου, σπίρτων, παιγνιοχάρτων, τσιγαρόχαρτων, σμύριδας Νάξου), τον φόρο καπνού, τα τέλη χαρτοσήμου και τελωνειακά έσοδα, ώστε να εξασφαλίζεται η εξυπηρέτηση των δανείων, ενώ το πλαίσιο αυτό συνδέεται και με νέα διεθνή χρηματοδότηση και αναδιάρθρωση του χρέους.

1911: Ξεσπά η μεγάλη απεργία στα τραμ της Αθήνας, με τους εργαζόμενους να επιμένουν παρά την κινητοποίηση στρατού και αστυνομίας, κερδίζοντας τελικά μείωση ωραρίου και μια εμβληματική νίκη του εργατικού κινήματος.

1924: Πεθαίνει ο Λένιν, ο ηγέτης της Οκτωβριανής Επανάστασης και κεντρική μορφή στη συγκρότηση της Σοβιετικής Ένωσης, και ανοίγει αμέσως ένα σκληρό πεδίο μάχης για τη διαδοχή στο κόμμα και στο κράτος. Ο Στάλιν, ήδη γενικός γραμματέας από το 1922, αξιοποιεί τον έλεγχο του κομματικού μηχανισμού, τις συμμαχίες στο Πολιτμπιρό και τη διαχείριση της κληρονομιάς του Λένιν, ενώ οι επιφυλάξεις που είχε εκφράσει ο Λένιν για τον Στάλιν στη «διαθήκη» του δεν δημοσιοποιούνται ευρέως. Η διαδικασία αυτή θα εξελιχθεί τα επόμενα χρόνια σε σταδιακή απομόνωση αντιπάλων, με κορυφαίο τον Τρότσκι, και σε εδραίωση της σταλινικής κυριαρχίας.

1942: Ο Αμερικανός ζωγράφος, Έντουαρντ Χόπερ, ολοκληρώνει τον περίφημο πίνακά του «Nighthawks».

1963: Πεθαίνει στις φυλακές Ιτζεδίν ο Γιώργης Ερυθριάδης, πρώην μέλος του Πολιτικού Γραφείου και τότε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ.

1968: Αμερικανικό B-52 συντρίβεται κοντά στη Θούλη της Γροιλανδίας, προκαλώντας ραδιενεργό φορτίο στην περιοχή και αφήνοντας πίσω ένα επεισόδιο που τροφοδοτεί για χρόνια πολιτικές και περιβαλλοντικές αντιπαραθέσεις.

1975: Οι πρωτεργάτες του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου, μετά την ολοκλήρωση της ανάκρισης, οδηγούνται στις φυλακές Κορυδαλλού.

1976: Πραγματοποιείται η πρώτη εμπορική πτήση με επιβάτες του υπερηχητικού αεροπλάνου Concorde.

1996: Στην Ελλάδα σχηματίζεται κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Κώστα Σημίτη, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στη διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ μετά τη μεταβατική περίοδο που ακολουθεί.

2010: Δημοσιεύεται η απόφαση του Αρείου Πάγου για επανάληψη της Δίκης των 6, που έγινε το 1922 και οδήγησε έξι στρατιωτικούς και πολιτικούς στο εκτελεστικό απόσπασμα ως υπαίτιους για τη Μικρασιατική Καταστροφή.

2018: Διοργανώνεται συλλαλητήριο στη Θεσσαλονίκη για τη μη χρήση του όρου «Μακεδονία» από την ΠΓΔΜ. Συμμετέχουν 90.000 άτομα σύμφωνα με την Αστυνομία ,ή γύρω στις 400.000 κατά τους διοργανωτές.

2020: Οι CDC ανακοινώνουν το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα του νέου κορονοϊού στις ΗΠΑ, σε κάτοικο της Πολιτείας της Ουάσινγκτον που είχε επιστρέψει την προηγούμενη εβδομάδα από τη Γουχάν, το επίκεντρο της έξαρσης στην Κίνα. Ο άνδρας, ηλικίας περίπου 30-35 ετών, νοσηλεύεται σε νοσοκομείο κοντά στο Σιάτλ, στο Έβερετ, και τίθεται σε απομόνωση, σηματοδοτώντας την επίσημη έναρξη της καταγεγραμμένης παρουσίας του ιού στη χώρα.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Αγνή, Μάξιμος, Πάτροκλος