Σαν σήμερα 13 Ιανουαρίου: Πεθαίνει ο Τζίμης Πανούσης – Μια καρέκλα που έμεινε κενή

Σαν σήμερα, στις 13 Ιανουαρίου του 2018, η ελληνική σάτιρα έχασε το πιο δυνατό χαρτί της. Ο Τζίμης Πανούσης, ο αιώνιος έφηβος, ο προκλητικός «Τζιμάκος», έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 63 ετών, αφήνοντας πίσω του μια κενή καρέκλα, στην οποία δεν κάθισε κανείς. Ο Τζίμης Πανούσης δεν ήταν απλώς ένας τραγουδοποιός ή ένας κωμικός. Ήταν ένα κοινωνικό φαινόμενο που, αντί να χαϊδεύει τα αυτιά του κοινού, προτιμούσε να τα τραβάει δυνατά και να ξεστομίζει αλήθειες που φέρνουν αμηχανία αλλά και γέλιο. Ένας άνθρωπος που δεν αναζήτησε ποτέ την αποδοχή.

Ο Πρωτοπόρος της Stand-Up Κωμωδίας

Πολύ πριν ο όρος stand-up comedy γίνει μόδα στην Ελλάδα, ο Πανούσης το δίδασκε επί σκηνής. Οι παραστάσεις του με τις «Μουσικές Ταξιαρχίες» (και αργότερα σόλο) ήταν πολιτικά μανιφέστα, κοινωνιολογικές αναλύσεις του «Νεοέλληνα» και τελετές εξορκισμού της σοβαροφάνειας.

Αυτό που έκανε τον Πανούση μοναδικό δεν ήταν η βωμολοχία αλλά η ευστοχία. Στόχος του δεν ήταν μόνο οι πολιτικοί αλλά ο μέσος πολίτης, ο βολεμένος μικροαστός, ο εθνικιστής, ο  θρησκόληπτος, ο «πουλημένος» καλλιτέχνης. 

Ο Τζίμης Πανούσης έζησε στα δικαστήρια όσο έζησε και στις μουσικές σκηνές. Κατηγορήθηκε για προσβολή συμβόλων, για συκοφαντική δυσφήμιση και πολλά άλλα. Ποτέ όμως δεν έκανε πίσω. Η σάτιρά του δεν είχε «ιερά και όσια», γιατί πίστευε πως όταν η σάτιρα βάζει όρια, παύει να είναι σάτιρα και γίνεται δημόσιες σχέσεις.

Κι όμως, πίσω από την αγριάδα και την πρόκληση, κρυβόταν ένας σπουδαίος ποιητής. Τραγούδια όπως το «Ερωτικό» αποδεικνύουν πως ο Πανούσης μπορούσε να συγκινήσει το ίδιο βαθιά όσο μπορούσε να εξοργίσει. Η ευαισθησία του ήταν το αντίβαρο στον κυνισμό του.

Το Κενό που Άφησε

Σήμερα, χρόνια μετά τον θάνατό του, η απουσία του είναι εκκωφαντική. Σε μια εποχή κοινωνικού προβληματισμού, πολιτικής ορθότητας και περιορισμένης έκφρασης, λείπει εκείνη η φωνή που θα έβγαινε στη σκηνή και έλεγε όσα δεν τολμά κανείς άλλος να πει.

Ο Τζίμης Πανούσης ήταν ο άνθρωπος που μας έμαθε πως η σάτιρα είναι μια πολύ σοβαρή δουλειά.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

532: Στην Κωνσταντινούπολη ξεσπά η στάση του Νίκα, όταν οι αντίπαλες παρατάξεις του Ιπποδρόμου, οι Βένετοι και οι Πράσινοι, ενώνονται σε εξέγερση κατά του Ιουστινιανού, με αφορμή την ένταση γύρω από διώξεις, φόρους και τη διαχείριση της εξουσίας. Για ημέρες η πόλη παραλύει, μεγάλα τμήματά της καίγονται, καταστρέφονται εμβληματικά κτίρια, ενώ οι στασιαστές επιχειρούν ακόμη και αλλαγή αυτοκράτορα. Η εξέγερση καταπνίγεται τελικά μέσα στον Ιππόδρομο από αυτοκρατορικά στρατεύματα και αφήνει πίσω δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, με παραδοσιακές εκτιμήσεις της τάξης των περίπου 30.000.

1822: Η Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου καθιερώνει τη γαλανόλευκη ως επίσημο σύμβολο του επαναστατημένου γένους των Ελλήνων.

1888: Στην Ουάσινγκτον ιδρύεται η National Geographic Society, με αποστολή τη διάδοση της γεωγραφικής γνώσης, που αργότερα θα συνδεθεί με εξερευνήσεις, αποστολές και εμβληματική φωτογραφία.

1898: Ο Εμίλ Ζολά δημοσιεύει στην εφημερίδα «L’Aurore» ανοιχτή επιστολή προς τον πρόεδρο της Γαλλίας με τίτλο «J’accuse…!», στα ελληνικά «Κατηγορώ», βάζοντας φωτιά στην Υπόθεση Ντρέιφους και καταγγέλλοντας δημόσια μια δικαστική πλάνη που διχάζει τη χώρα.

1910: Στη Νέα Υόρκη, ο Αμερικανός πρωτοπόρος του ραδιοφώνου Λι ντε Φόρεστ πραγματοποιεί μία από τις πρώτες δημόσιες, ζωντανές ραδιοφωνικές μεταδόσεις, εκπέμποντας πειραματικά από το Metropolitan Opera αποσπάσματα όπερας που ακούγονται σε λίγους δέκτες και σημεία ακρόασης, ανάμεσά τους και εμφάνιση του Ένρικο Καρούζο. Παρότι η πρώτη μετάδοση μουσικής και φωνής σε μεγάλες αποστάσεις αποδίδεται συνήθως στον Καναδοαμερικανό Ρέτζιναλντ Φέσεντεν το 1906, η εκπομπή του 1910 θεωρείται ορόσημο για τη δημόσια ραδιοφωνική μετάδοση ψυχαγωγικού προγράμματος.

1942: Ο πρωτοπόρος της αυτοκίνησης Χένρυ Φορντ πατεντάρει ένα καινοτόμο πλαστικό αυτοκίνητο, το οποίο κατασκευάστηκε με χρήση σόγιας και ήταν 30% ελαφρύτερο από τα συμβατικά οχήματα της εποχής.

1961: Ιδρύεται το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη, με πρώτο καλλιτεχνικό διευθυντή το Σωκράτη Καραντινό.

1962: Η εκλογή του Μητροπολίτη Αττικής και Μεγαρίδος Ιάκωβου Βαβανάτσου στη θέση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος πυροδοτεί σοβαρή εκκλησιαστική κρίση με πολιτικές προεκτάσεις, καθώς καταγγελίες και δημοσιεύματα της εποχής ρίχνουν λάδι στη φωτιά και οδηγούν σε μαζικές συγκεντρώσεις, ένταση και ισχυρά αστυνομικά μέτρα γύρω από τον Μητροπολιτικό Ναό. Η κυβέρνηση βρίσκεται σε δύσκολη θέση και επιχειρεί να κερδίσει χρόνο, όμως η εκλογή προχωρά και ο Ιάκωβος παραιτείται ύστερα από περίπου 12 ημέρες, υπό ασφυκτικές πιέσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για νέα εκλογή προκαθημένου. Σε μεταγενέστερη διαδικασία, συνοδικό δικαστήριο εξετάζει τις καταγγελίες και τον απαλλάσσει.

1963: Το (Παλαιό) Μικρό Χωριό Ευρυτανίας, κοντά στο Καρπενήσι, πλήττεται από φονική κατολίσθηση ύστερα από πολυήμερες έντονες βροχοπτώσεις, όταν μεγάλο τμήμα της πλαγιάς του βουνού Κρι υποχωρεί και παρασύρει σπίτια και υποδομές. Ο απολογισμός φτάνει τους 13 νεκρούς, ενώ μεγάλο μέρος του οικισμού καταστρέφεται, οδηγώντας πολλές οικογένειες σε ξεσπίτωμα και σε ανασυγκρότηση της ζωής τους τα επόμενα χρόνια, με το γεγονός να μένει ως μία από τις πιο πολύνεκρες κατολισθήσεις στη σύγχρονη ελληνική ιστορία.

1968: Η Ελλάδα μπαίνει στην «κατάψυξη» με τον υδράργυρο να δείχνει -24 βαθμούς στο Νευροκόπι. Μέσα σε αυτή τη σφοδρή κακοκαιρία, βυθίζεται αύτανδρο στο Ναυαρίνο το ελληνικό φορτηγό πλοίο «Εύελπις», παίρνοντας μαζί του το 16μελές πλήρωμά του.

1980: Στο συνέδριο των Πρασίνων στην Καρλσρούη αποφασίζεται η συγκρότηση ομοσπονδιακού κόμματος με την ονομασία «Die Grünen», σηματοδοτώντας τη μετάβαση της οικολογίας σε πολιτική δύναμη στη Δυτική Γερμανία.

1989: Ο ιός υπολογιστών «Friday the 13th», γνωστός και ως Jerusalem, πλήττει προσωπικούς υπολογιστές στη Βρετανία, ενεργοποιούμενος όταν η ημερομηνία του συστήματος είναι «Παρασκευή και 13». Η δράση του στοχεύει κυρίως περιβάλλοντα MS-DOS, διαγράφοντας προγράμματα ή εκτελέσιμα αρχεία που χρησιμοποιούνται εκείνη την ημέρα, προκαλώντας προβλήματα σε επιχειρήσεις και υπηρεσίες, χωρίς να υπάρχει τότε σαφής, ενιαίος απολογισμός για την έκταση της ζημιάς.

1990: Παραιτείται από βουλευτής της Α’ Αθηνών και αποχωρεί από τη Νέα Δημοκρατία ο γνωστός μουσικοσυνθέτης, Σταύρος Ξαρχάκος.

1991: Ο αγώνας ΑΕΚ-Ολυμπιακού διακόπτεται στο 85ο λεπτό, με την ατμόσφαιρα να γίνεται αποπνικτική από δακρυγόνα, ενώ έξω από το γήπεδο ο νεαρός φίλαθλος Παναγιώτου σκοτώνεται από φωτοβολίδα· το ματς θα επαναληφθεί έναν μήνα μετά στη Ρόδο, με την ΑΕΚ να κερδίζει 1-0.

1992: Η Ιαπωνική κυβέρνηση, υπό το βάρος μαρτυριών και εγγράφων για το σύστημα των γυναικών παρηγοριάς του Αυτοκρατορικού Ιαπωνικού Στρατού, προχωρά σε δημόσιες τοποθετήσεις απολογίας και «βαθιάς μεταμέλειας» για την εξαναγκαστική σεξουαλική εκμετάλλευση, με βασικά θύματα γυναίκες από την Κορεατική Χερσόνησο και άλλες περιοχές της Ασίας. Η εξέλιξη αυτή γίνεται κομβικό σημείο στην υπόθεση που θα μείνει για δεκαετίες ανοιχτή και φορτισμένη στις σχέσεις Ιαπωνίας και Νότιας Κορέας, ενώ ακολουθείται αργότερα από πιο αναλυτικές επίσημες διατυπώσεις, όπως η Δήλωση Κόνο το 1993.

2000: Στη Microsoft, ο Μπιλ Γκέιτς αποχωρεί από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου και τη σκυτάλη παίρνει ο Στιβ Μπάλμερ, σε μια αλλαγή που σημαδεύει την επόμενη εποχή της εταιρείας.

2015: Ο Γέροντας Παΐσιος αγιοποιείται από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με τη μορφή του να παραμένει από τις πιο αγαπητές στη σύγχρονη ελληνική θρησκευτική συνείδηση.

2019: Ο Πάνος Καμμένος υποβάλλει παραίτηση και αποχωρεί από τη συγκυβέρνηση με τον ΣΥΡΙΖΑ λόγω της Συμφωνίας των Πρεσπών, ανοίγοντας κύκλο πολιτικών εξελίξεων και ψηφοφορίας εμπιστοσύνης.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Ερμύλλος, Ερμίλλος, Ερμύλλη, Ερμίλλη, Ερμύλα