Σαν σήμερα 12 Ιανουαρίου: Ο θάνατος του Ηλία Μαυρομιχάλη στα Στύρα – «Κρίμα το παλικάρι» είπαν ως και οι Οθωμανοί

Η μάχη στα Στύρα της Εύβοιας, τον Ιανουάριο του 1822 έχει μένει χαραγμένη ως μια από τις πιο φορτισμένες στιγμές του Αγώνα στο νησί: ο Ηλίας Μαυρομιχάλης σκοτώνεται πολεμώντας, αποκεφαλίζεται και το κεφάλι του αποστέλλεται στην Κωνσταντινούπολη ως μήνυμα παραδειγματισμού, την ώρα που η Επανάσταση στην Εύβοια παλεύει να σταθεί απέναντι σε μια καλά οργανωμένη οθωμανική παρουσία.

Λίγες ημέρες πριν από τη μάχη, ο Ηλίας Μαυρομιχάλης, που αποκαλούνταν «Νεραϊδογέννητος» λόγω της ομορφιάς του περνά στην Εύβοια με δύναμη Μανιατών, με στόχο την ενίσχυση της εξέγερσης και την πίεση προς την Κάρυστο, όπου η οθωμανική ισχύς παραμένει καθοριστική. Στην περιοχή των Στύρων, οι ελληνικές δυνάμεις επιχειρούν να αντιμετωπίσουν οθωμανικά τμήματα, με αναφορές στους επικεφαλής τον Ηλία Μαυρομιχάλη και τον Βάσο Μαυροβουνιώτη.

Η σύγκρουση κορυφώνεται στις 12 Ιανουαρίου 1822. Η εικόνα ανατρέπεται όταν καταφθάνουν οθωμανικές ενισχύσεις από την πλευρά της Καρύστου και η ελληνική παράταξη υποχωρεί, με τμήματα να διασπώνται και ομάδες να αποκόπτονται. Μέσα σε αυτό το χάος, ο Μαυρομιχάλης μένει με ελάχιστους άνδρες πίσω, σε έναν αγώνα που δεν μοιάζει πια με τακτική μάχη, αλλά με προσπάθεια να μη χαθεί η τιμή και το φρόνημα.

Η πιο δραματική σκηνή εκτυλίσσεται στη θέση Κοκκινόμυλος, όπου ο Μαυρομιχάλης οχυρώνεται σε ανεμόμυλο με λίγους συντρόφους. Οι αφηγήσεις μιλούν για μάχη μέχρι τέλους, με τη σύγκρουση να καταλήγει σώμα με σώμα. Όταν όλα τελειώνουν, οι Οθωμανοί αποκεφαλίζουν τον νεκρό και στέλνουν το κεφάλι του στην Κωνσταντινούπολη, ενώ αναφέρεται επίσης ότι κεφάλια των νεκρών εκτίθενται στα Στύρα για εκφοβισμό του άμαχου πληθυσμού.

Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, όταν το κεφάλι του Ηλία Μαυρομιχάλη έφτασε μπροστά στον Ομέρ Μπέη, παστωμένο μέσα σε κοφίνι, λέγεται πως εκείνος το αντίκρισε, δάκρυσε και αποχώρησε συντετριμμένος, ψιθυρίζοντας «Κρίμα το παλικάρι».

Επίσης, σε μία σκοτεινή αφήγηση που αποδίδεται στον Γάλλο Φιλέλληνα Ρεϊμπώ, αναφέρεται πως, αφού τελείωσαν τα πυρομαχικά, οι Έλληνες αποφάσισαν να σκοτωθούν μεταξύ τους για να μη συλληφθούν ζωντανοί και καταλήξουν στα χέρια των Οθωμανών.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1822: Στα Στύρα της Εύβοιας, ελληνικές δυνάμεις με επικεφαλής τον Ηλία Μαυρομιχάλη και τον Βάσο Μαυροβουνιώτη συγκρούονται με οθωμανικό απόσπασμα, όμως η άφιξη οθωμανικών ενισχύσεων ανατρέπει την κατάσταση και οδηγεί σε υποχώρηση και διασπορά των Ελλήνων. Ο Μαυρομιχάλης αποκόπτεται με ελάχιστους άνδρες και οχυρώνεται σε ανεμόμυλο, όπου σκοτώνεται πολεμώντας σε μάχη σώμα με σώμα. Οι Οθωμανοί αποκεφαλίζουν τη σορό και στέλνουν το κεφάλι του στην Κωνσταντινούπολη, σε ένα επεισόδιο που έμεινε ως από τα πιο φορτισμένα της Επανάστασης στην Εύβοια.

1899: Ο σύμβουλος του ΣΕΓΑΣ και μετέπειτα υπουργός οικονομικών στην κυβέρνηση Βενιζέλου, Μιλτιάδης Νεγρεπόντης, εισηγείται τη διοργάνωση «πρωταθλήματος αγώνων ποδοσφαίρου».

1913: Ο επαναστάτης Ιωσήφ Βισαριόνοβιτς Τζουγκασβίλι, στέλεχος των Μπολσεβίκων και συνεργάτης της «Πράβντα», αρχίζει να καθιερώνει το ψευδώνυμο «Στάλιν», από τη ρωσική λέξη «stal», «ατσάλι», που αποδίδεται συχνά ως «άνθρωπος από ατσάλι» και θα γίνει το μόνιμο κομματικό και συγγραφικό του όνομα. Την ίδια χρονιά υπογράφει ως «K. Stalin» το κείμενο «The National Question and the Social Democracy», που δημοσιεύεται σε συνέχειες στο μπολσεβίκικο περιοδικό Prosveshchenie, μία από τις πρώτες εμφανίσεις του νέου ονόματος σε έντυπο.

1959: Μετά τη δημοσίευση πληροφοριών ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου κατά την επίσκεψή του στις ΗΠΑ ενημέρωσε διάφορους παράγοντες για τη βία και νοθεία στις εκλογές του 1961, οι σχέσεις του με την κυβέρνηση ψυχραίνονται και παραιτείται από τη θέση του συμβούλου της Τράπεζας της Ελλάδος.

1966: Κάνει πρεμιέρα στην αμερικανική τηλεόραση, στο ΑBC, ο Batman.

1967: Ο Αμερικανός καθηγητής ψυχολογίας, δρ. Τζέιμς Μπέντφορντ, γίνεται ο πρώτος άνθρωπος που διατηρείται στην κατάψυξη. Είναι η επίσημη πρώτη της κρυογεννετικής.

1970: Μεταγωγικό αεροσκάφος Ντακότα της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας προσκρούει στις πλαγιές του Κιθαιρώνα με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 23 από τους 27 επιβαίνοντες σε αυτό, μέλη, οι περισσότεροι, επίλεκτης μονάδας αλεξιπτωτιστών.

1976: Το Συμβούλιο Ασφαλείας Ηνωμένων Εθνών με ψήφους 11-1 επιτρέπει στην Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης να συμμετάσχει σε συζήτηση του Συμβουλίου Ασφαλείας (χωρίς δικαίωμα ψήφου).

1997: Τρεις νεκροί, τέσσερις αγνοούμενοι, τεράστιες καταστροφές σε περιουσίες και σοβαρά προβλήματα στις συγκοινωνίες, είναι ο απολογισμός της θεομηνίας που πλήττει την Ελλάδα. Τα μεγαλύτερα προβλήματα από τις καταρρακτώδεις βροχές αντιμετωπίζουν οι νομοί Κορινθίας, Αργολίδας, Αχαΐας, Φθιώτιδας και Αιτωλοακαρνανίας.

2000: Κυβέρνηση και αντιπολίτευση στην Τουρκία συμφωνούν στην αναβολή της εκτέλεσης της θανατικής ποινής, που έχει επιβληθεί στον καταδικασμένο αρχηγό του PKK, Αμπντουλάχ Οτσαλάν.

2007: Στην Αθήνα, η τρομοκρατική οργάνωση Επαναστατικός Αγώνας εκτοξεύει ρουκέτα τύπου RPG εναντίον του κτιρίου της αμερικανικής πρεσβείας στη λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας, πλήττοντας τον τρίτο όροφο και προκαλώντας περιορισμένες υλικές ζημιές χωρίς τραυματισμούς. Λίγο αργότερα, η οργάνωση αναλαμβάνει την ευθύνη με προκήρυξη που παραδίδεται σε ελληνικό μέσο ενημέρωσης, γεγονός που οδηγεί σε εκ νέου κινητοποίηση των αρχών για την αντιμετώπιση της εγχώριας τρομοκρατίας.

2010: Ο νευροχειρουργός Δημήτρης Αγγελιδάκης (62 ετών) εντοπίζεται νεκρός μέσα στο αυτοκίνητό του στο Ντράφι Πεντέλης, σε υπόθεση που αποδίδεται σε αυτοκτονία. Είχε βρεθεί αντιμέτωπος με κατηγορίες στο πλαίσιο της υπόθεσης του Γιώργου Αλβέρτη, συζύγου της Αλεξίας Έβερτ και γαμπρού του Μιλτιάδη Έβερτ, ο οποίος είχε υποστεί σοβαρή εγκεφαλική βλάβη μετά από εγχείρηση, ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα επρόκειτο να καταθέσει απολογητικό υπόμνημα για την υπόθεση.

2010: Ισχυρός σεισμός μεγέθους 7,0 πλήττει την Αϊτή, με επίκεντρο κοντά στη Λεογκάν, δυτικά της πρωτεύουσας Πορτ-ο-Πρενς, προκαλώντας εκτεταμένες καταρρεύσεις και χάος στις υποδομές. Ανάμεσα στα κτίρια που υφίστανται βαριές ζημιές ή καταρρέουν περιλαμβάνονται το Προεδρικό Μέγαρο, το Κοινοβούλιο, δημόσιες υπηρεσίες και το πενταώροφο αρχηγείο της αποστολής του ΟΗΕ (MINUSTAH). Ο τελικός απολογισμός των θυμάτων παραμένει αντικείμενο διαφωνίας, με τις εκτιμήσεις να διαφέρουν σημαντικά και την κυβέρνηση της Αϊτής να έχει ανακοινώσει αργότερα έως 316.000 νεκρούς, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι επηρεάζονται και εκατοντάδες χιλιάδες μένουν άστεγοι.

Γεννήσεις

1873 – Σπύρος Λούης, Έλληνας μαραθωνοδρόμος, που έμεινε στην ιστορία ως ο πρώτος Ολυμπιονίκης του μαραθωνίου στους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 1896. Γνωστός ως νερουλάς από το Μαρούσι, έγινε σύμβολο της διοργάνωσης και λαϊκός ήρωας για μια νίκη που συνέδεσε το νέο Ολυμπιακό ιδεώδες με την Ελλάδα.

1932 – Τζένη Καρέζη, Ελληνίδα ηθοποιός θεάτρου και κινηματογράφου, από τις πιο αγαπητές και εμβληματικές μορφές της μεταπολεμικής καλλιτεχνικής ζωής. Πρωταγωνίστησε σε κλασικές ταινίες όπως «Τα κόκκινα φανάρια», «Λόλα» και «Τζένη Τζένη», ενώ στο θέατρο συνδέθηκε στενά με τον Κώστα Καζάκο. Το 1973, η παράσταση «Το μεγάλο μας τσίρκο» την φέρνει σε σύγκρουση με τη χούντα και συλλαμβάνεται, περνώντας από κράτηση που έγινε σύμβολο της στάσης της απέναντι στο καθεστώς.

1964 – Τζεφ Μπέζος (Jeff Bezos), Αμερικανός επιχειρηματίας, ιδρυτής της Amazon και από τις πιο καθοριστικές μορφές στην εκτόξευση του ηλεκτρονικού εμπορίου και των ψηφιακών υπηρεσιών διεθνώς. Ξεκίνησε την Amazon ως online βιβλιοπωλείο και τη μετέτρεψε σε παγκόσμιο κολοσσό τεχνολογίας, με κομβικό πυλώνα το Amazon Web Services. Το 2021 αποχώρησε από CEO και έγινε εκτελεστικός πρόεδρος. Ίδρυσε τη Blue Origin και από το 2013 είναι ιδιοκτήτης της The Washington Post.

Θάνατοι

1822 – Ηλίας Μαυρομιχάλης, Έλληνας οπλαρχηγός της Επανάστασης του 1821, πρωτότοκος γιος του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και από τις πρώτες βαριές απώλειες της Μάνης στον Αγώνα. Πολεμά σε μεγάλα μέτωπα της Πελοποννήσου και στέλνεται στην Εύβοια, όπου στη Μάχη των Στύρων, στις 12 Ιανουαρίου 1822, περικυκλώνεται με λίγους άνδρες και πέφτει μαχόμενος. Οι Οθωμανοί τον αποκεφαλίζουν και στέλνουν το κεφάλι του στην Κωνσταντινούπολη.

1967 – Δρ. Τζέιμς Μπέντφορντ (James Bedford), Αμερικανός ψυχολόγος και πανεπιστημιακός, γνωστός κυρίως ως ο πρώτος άνθρωπος που κρυοσυντηρήθηκε μετά τον νόμιμο θάνατό του, με την ελπίδα μελλοντικής «αναβίωσης». Η διαδικασία έγινε με πρώιμες, ακόμη πειραματικές μεθόδους και η υπόθεσή του θεωρείται ορόσημο για το κίνημα της κρυονικής. Η σορός του παραμένει σε φύλαξη στην Alcor, ενώ η ημέρα αποκαλείται συχνά «Bedford Day».

1976 – Άγκαθα Κρίστι (Agatha Christie), Αγγλίδα συγγραφέας, η πιο αναγνωρίσιμη «βασίλισσα του αστυνομικού μυθιστορήματος» και μία από τις πιο πολυδιαβασμένες πεζογράφους όλων των εποχών. Δημιούργησε εμβληματικούς ήρωες όπως ο Ηρακλής Πουαρό και η Μις Μαρπλ, ενώ υπέγραψε κλασικά έργα όπως «Έγκλημα στο Όριεντ Εξπρές» και «Δέκα Μικροί Νέγροι». Έγραψε και για το θέατρο, με το «The Mousetrap» να γίνεται σύμβολο μακροβιότητας στη σκηνή.

Εορτολόγιο

Μέρτιος, Μυρτιά, Τατιάνα